Girişimcilik, Ekosistem, Teknoloji Girişimcileri, Değerleme süreci
Girişimcilik, Ekosistem, Teknoloji Girişimcileri, Değerleme süreci

Yeni Ekosistem Düzeni

23.08.2016

Girişimcilik serüveni yaşamın değişmez dinamiklerini içerisinde barındırır. Başlamak olduğu gibi bitirmek de var; tıpkı yaşamak ve ölümün birbirini tamamlayan sürekli döngüsü gibi.

Sonbahara yaklaştık; girişimciler için iflasların, çıkışların ve itibar kurtarmanın sezonu başladı. Bu kötü bir sezon değil; girişimlerin böylesi sona ermesi girişimcilerin bir şeyi yanlış yaptığı anlamına gelmiyor; yalnızca yeterince doğru hamle yapamadıklarını gösteriyor. Her girişim bir deneme olduğuna göre, onlarınki başarısız bir deneme; hepsi bu.

İki yıl önce erken aşama yatırımlarında yaşanan patlamayla; birçok girişim onları birkaç yıl yaşatacak yatırımları bugüne kıyasla daha kolay aldılar. Bunun arkasında yatan yegane sebep ise bugünlerde patlamak üzere olduğu söylenen unicorn balonunun daha yeni yeni şişiyor olmasıydı. Yatırımcılar, bu küçük girişimlerin çoğuna yatırım yaparken, bir gün unicorn olmalarını umuyordu.

Sonra zor zamanlar baş gösterdi… İleri aşama değerlemeler öylesine arttı ki, halka arz birçok girişim için kaçınılması gereken bir hamleye dönüştü. Özel teknoloji girişimlerinin aşırı değerlemelere sahip olduğu kanısının kabul görmesi için çok geçmesi gerekmedi ve halka arza ‘düzeltme’ takma adı verildi. Halka arz edilen birçok ‘unicorn’un değerinin büyük bölümünün eridiği görüldü.

Yatırımcıların bu toplu aydınlanmaya tepkisi, yeterince büyüme ivmesi gösteremeyen orta ve ileri aşama girişimlere karşı yatırım yapmaktan kaçınmak oldu.

Tüm bunlara rağmen, ilgi gören ve devlere ya da kullanıcılara satabileceği olmazsa olmaz teknolojiye sahip olan girişimler için hâlâ alınabilecek bir hayli fazla yatırım var. Güçlü bir konumda olan fakat bir sonraki adımından emin olmayan birçok girişimin, Quip, Jet ve Dollar Shave Club’ın yaptığı gibi milyarlarca dolarlık satın alma anlaşmalarına imza atmaları bekleniyor. Bu şüphesiz yatırımcıları mutlu edecek bir öngörü.

Köklü değişimlerin başında ise kullanıcı ve müşteri kazanmak için uğraşan girişimlerin, artık yatırımcıların şüphesinden eskisi kadar faydalanamayacak olması geliyor. Değerlemelerdeki düşme eğilimiyle, yatırımcılar yorgun görünen ve ivme kazanmakta zorlanan girişimlere eskisi kadar cömert olmayacaktır.

Açık kaynak trendinin yükselişi ve uygulama mağazalarının sunduğu dağıtım imkanlarıyla dijital bir girişim kurmak eskisinden çok daha kolay. Gelgelelim, aynı zamanda devler çok daha güçlendiler ve girişimleri doğrudan rakip olarak görmeye başladılar.

Apple, Google, Facebook, Amazon ve Microsoft derken, şimdi de Salesforce, Uber ve Snapchat gibi firmalar devler kervanına eklendiler. Bu firmalar, rakiplerinin ürün ve özelliklerini klonlamaktan, pivot etmekten, başka girişimler satın alıp kendi güçlerini artırmaktan geri durmuyorlar. Üstelik bunu diledikleri kadar yapabilirler çünkü çok büyük gelirler elde ediyorlar ve yatırımcılar bu firmaların ekstra maddi güce ihtiyaç duymaları halinde yatırım turuna çıkmalarını dört gözle bekliyor. Devlerin ezici üstünlükleriyle girişimleri yakın markaja almaları işleri girişimler için her açıdan zorlaştırırken; en iyi yeteneklerin de devlere kaptırılmasına sebep oluyor.

Buraya kadar olan bölüm, orta ve ileri aşama girişimlerinin yüz yüze geldiği senaryoyu gözler önüne seriyordu. Şimdi erken aşama girişimler de buna benzer bir senaryoyla karşılaşıyor. Ortaya çıkan sonuç ise başarısızlık çıkışları. Geçtiğimiz iki ayda gerçekleşen Google’ın Kifi, Palantir’in Silk, Expedia’nın Trover, Pinterest’in Flesky ve Highlight, Postmate’in Famous satın almaları bu çıkışlara en iyi örnek. Başarısızlık çıkışı yapamayarak kapanan Storehouse, Skully ve Flightcar girişimlerini de unutmamak gerek.

Küresel girişimcilik ekosisteminin önümüzdeki dönemde daha fazla erken aşama çıkışına ev sahipliği yapacağı öngörülüyor. İlginç olan ise bu çıkışlardan çoğunun büyük şirkete katılan girişimin çalışanları için ödenecek bonuslar karşılığında gerçekleştirileceği bir yakın geleceğin bizi beklediği düşüncesinin günbegün daha da çok kabul görmesi. Herhangi bir büyük firmayla anlaşamayan ve yatırım alamadığı için yola devam edemeyen girişimlerin ise yumuşak iniş yapma şansı olmayacağı kanısı hakim.

Kimse girişimciliğin kolay olduğunu söylememişti ve şimdi şartlar her aşamadan girişim için daha da zor bir hal alıyor. Fakat daha da riskli bir hal alan bu şartlarda başarısız olmak hiçbir girişimcinin utanç duymasını gerektirmiyor. Şartlar değişiyor ve geleceğin teknoloji ekosistemini filizleyecek yeni bir düzen kök salmaya başlıyor.


Melek Yatırım Platformu